<\/br>
\n\u2018NASA nas\u0131l bir yer\u2019 en \u00e7ok duydu\u011fum sorulardan biridir. Hemen ard\u0131ndan di\u011fer sorular ya\u011fmaya ba\u015flar: Holywood filimlerindeki gibi kap\u0131lar ve bilgisayarlar g\u00f6z bebeklerini okuyarak m\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor? Teknolojinin hi\u00e7 bilmedi\u011fimiz bulu\u015flar\u0131 kullan\u0131l\u0131yordur orada de\u011filmi? Ger\u00e7ekten uzayl\u0131lar var m\u0131 hocam? Astronotlar nas\u0131l e\u011fitiliyorlar? \u00c7ocuklu\u011fumdan beri NASA\u2019da \u00e7al\u0131\u015fmak hayallerimi s\u00fcsler hep, sizce bir g\u00fcn orada \u00e7al\u0131\u015fma \u015fans\u0131m nedir?<\/p>\n
Sorular bu kadarla kalm\u0131yor elbette. B\u00f6ylesi herkesin merak edece\u011fi sorular\u0131n yan\u0131 s\u0131ra en abs\u00fcrt sorular da ard\u0131 ard\u0131na dizdiriliyor bazen: Hocam sizi takip edebilmek i\u00e7in \u00e7iplemi\u015flerdir de\u011filmi? NASA\u2019da verilen maa\u015flar bizim cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131nki kadarm\u0131\u015f, do\u011frumu? Orada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ktan sonra s\u0131rlar d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n diye ayr\u0131l\u0131rken bellek silliyorlarm\u0131\u015f, \u00f6ylemi? Bizim o\u011flan\u0131 da oraya alsan\u0131z olurmu?<\/p>\n
\u015eimdi ciddiyetle bu sorular\u0131 (sadece bireysel g\u00f6zlemlerime dayanarak) elimden geldi\u011fince yan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m:<\/p>\n
\u00d6nce \u00e7ok k\u0131saca NASA maceram nas\u0131l ba\u015flad\u0131 onu \u00f6zetleyeyim. \u00c7\u00fcnk\u00fc en \u00e7ok sorulan sorular aras\u0131nda o da var. Finlandiya Kuopio \u00dcniversitesinde ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nemde gelen bir telefon ile hikayem ba\u015flad\u0131. Telefon \u00e7ocuklu\u011fumdan beri hayranl\u0131k duydu\u011fum Carl Sagan\u2019dan gelince ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m duygular\u0131 tahmin edersiniz. \u2018Ben NASA\u2019da de\u011filim ama NASA\u2019da tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m \u00e7ok \u00f6nemli bir bilim insan\u0131 David S. McKay ile bilgilerinizi biraraya getirmeniz gerekti\u011fine inan\u0131yorum. Fark\u0131ndam\u0131s\u0131n bilmiyorum ama ikinizin de projelerinizi bir ileri basama\u011fa ta\u015f\u0131mak i\u00e7in biribirinize ihtiyac\u0131n\u0131z var\u2019 demi\u015fti. (\u0130\u015fin bilimsel yan\u0131 ile ilgili bilgileri de ilerde yazaca\u011f\u0131m yaz\u0131larla bu sayfada sizlerle payla\u015faca\u011f\u0131m.). Sagan\u2019\u0131n telefonundan tam 1 y\u0131l sonra San Diego\u2019da yap\u0131lan bir sempozyumda kendisi ve David S. McKay ile y\u00fczy\u00fcze tan\u0131\u015fmak \u00fczere Amerika\u2019ya u\u00e7maya karar verdim. Malesef yolculu\u011fumdan 2 ay \u00f6nce 20 Aral\u0131k 1996\u2019da Carl Sagan yakaland\u0131\u011f\u0131 kansere yenik d\u00fc\u015ferek hayat\u0131n\u0131 kaybetti ve biz hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015famad\u0131k…<\/p>\n
Dr. McKay ile sempozyumda tan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra ertesi y\u0131l resmi olarak NASA\u2019dan i\u015f teklifi ald\u0131m. \u00c7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m i\u015f yerini g\u00f6rmek i\u00e7in Houston Johnson Space Center\u2019a (k\u0131saca JSC\u2019ye) gitti\u011fimde benim de NASA hakk\u0131nda kafamda sadece Holywood filimlerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u2018yald\u0131zl\u0131 bir imaj\u2019 vard\u0131. O tarihlerde 16 bin ki\u015filik bir ekibe sahip olan JSC kamp\u00fcs\u00fcne girdi\u011fim andaki heyecan\u0131m\u0131 tahmin edersiniz… Ankara ODT\u00dc kamp\u00fcs\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k iki kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir kamp\u00fcs, onlarca bina… Binalar\u0131n yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 g\u00f6steren bir ad\u0131 yok, sadece numaralanm\u0131\u015f… Mesela ben 37 ve 31 no\u2019lu binalarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7o\u011funda pencere yok… Yakla\u015f\u0131k 500 ki\u015filik bir gruba kendi projem hakk\u0131nda bir seminer verdikten sonra kamp\u00fcste k\u0131sa bir tur yapt\u0131k. Genelde ara\u015ft\u0131rma yapaca\u011f\u0131m labaraturalar ve konuyla ilgili \u00e7al\u0131\u015fan ekipler tan\u0131t\u0131ld\u0131. \u0130lk imaj o beklenilen \u2018vay be\u2019 dedirtecek t\u00fcrden bir parlakl\u0131kta de\u011fildi. Nereden baksan\u0131z bildi\u011finiz ara\u015ft\u0131rma labaraturalar\u0131…. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019deki \u00fcniversitelerimizden hi\u00e7 de fark\u0131 olmayan labaratuarlar… Santrif\u00fcjler, mikroskoplar, t\u00fcpler, pipetler… Hele insanlar\u0131n oturduklar\u0131 ofisler minicik ve kasvetli. \u015ea\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m! Hatta bir ara \u2018NASA buras\u0131 de\u011filmi\u2019 diye sormu\u015ftum ve \u00e7ok g\u00fclm\u00fc\u015flerdi. Bu k\u0131sa turun ard\u0131ndan Finlandiya\u2019ya geri d\u00f6nd\u00fcm ve 6 ay sonra p\u0131l\u0131y\u0131 p\u0131rt\u0131y\u0131 toparlay\u0131p kafamda binlerce soru ile Amerika\u2019ya g\u00f6\u00e7 ettim. Teknolojideki her yenili\u011fi ayaklar alt\u0131na seren, \u00fcniversitedeki odam\u0131n cam\u0131ndan g\u00f6lleri seyredebildi\u011fim, Avrupa\u2019n\u0131n Japonyas\u0131 olarak bilinen Finlandiya gibi bir \u00fclkeden toparlan\u0131p Amerika\u2019daki bir \u2018devlet dairesine\u2019 ad\u0131 NASA oldu\u011fu i\u00e7in gitmek garip geliyordu a\u00e7\u0131kcas\u0131. Bu arada \u015funu belirteyim ki burada sizlerle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m ger\u00e7ekler sadece Johnson Space Center\u2019daki bireysel deneyimlerimden kaynaklanmaktad\u0131r. NASA\u2019n\u0131n ba\u015fka yerle\u015fim yerlerindeki i\u015fleyi\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n g\u00f6zlemleri farkl\u0131 olabilir.<\/p>\n
NASA\u2019da \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m ilk g\u00fcn moralim d\u00fczelmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc pencereli bir odaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcm. G\u00f6lleri de\u011fil ama penceremin \u00f6n\u00fcne gelen geyikleri g\u00f6r\u00fcyordum. Daha ilk hafta anlam\u0131\u015ft\u0131m ki \u00f6nemli olan ve de her\u015feyden \u00f6nce bir i\u015f yerini d\u00fcnyada farkl\u0131 k\u0131lan \u015fey ne \u015f\u0131k ofis odalar\u0131yla ne de \u015fa\u015fal\u0131 labaraturlar ile elde ediliyor. NASA\u2019y\u0131 ger\u00e7ekten NASA yapan unsurlar b\u00fcnyesinde \u00e7al\u0131\u015fan bireyler, bireylerin aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ve i\u015flerine olan tutkular\u0131, a\u015fklar\u0131.. B\u00fct\u00fcn ara\u015ft\u0131rmalar planl\u0131, programl\u0131 ve kontroll\u00fc. Her \u00fclkede oldu\u011fu gibi \u00e7ok yava\u015f i\u015fleyen devlet b\u00fcrokrasisine ra\u011fmen her ama her birey \u015fikayet etmeden problem \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik, etik ve kelimelerle tarif edemiyece\u011fim g\u00fczellikte bir ekip anlay\u0131\u015f\u0131yla bir\u015feyler yarat\u0131yordu. Bilim insan\u0131ndan m\u00fchendisine, temizlik\u00e7isinden a\u015f\u00e7\u0131s\u0131na kadar… Alan\u0131nda usta ama kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fczerindeki isminin \u00f6n\u00fcne (\u00e7o\u011fu oldu\u011fu halde) Dr, Do\u00e7, Prof yazmayan al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc dahilerle dolu bir \u2018yuva\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Her an randevu almaks\u0131z\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0131klat\u0131p, girip her konuda dan\u0131\u015fabiliyorsunuz. Dinlemesini biliyorlar. Onlar i\u00e7in probleminiz varsa \u00e7\u00f6z\u00fcm mutlaka vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc problemler bireylerin de\u011fil kurumun i\u015flerini yava\u015flatmaktad\u0131r. Bireysel ba\u015far\u0131 kurumun ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r. Kutlan\u0131r, alk\u0131\u015flan\u0131r, k\u0131skan\u0131lmaz, ayak oyunlar\u0131 oynanmaz. \u00d6rne\u011fin Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn k\u0131z\u0131 \u00f6d\u00fcl\u00fc bana T\u00fcrkiye\u2019deki bir Rotary Kl\u00fcb\u00fc taraf\u0131ndan verildi\u011finde (kendileriyle hi\u00e7 ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde) NASA bas\u0131n toplant\u0131s\u0131 yaparak bu kutlamay\u0131 ilan etmi\u015f, vidyo ba\u011flant\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019den canl\u0131 yay\u0131n yapm\u0131\u015f, DVD\u2019ler olu\u015fturarak k\u00fct\u00fcphanelerindeki \u2018ba\u015far\u0131lar\u0131m\u0131z\u2019 ar\u015fivlerine eklemi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc bireysel ba\u015far\u0131 kurumu da onore ediyordu.<\/p>\n
Maddi konulara gelince. Her bilim insan\u0131n\u0131n k\u0131sa bir s\u00fcre projelerine maddi destek olunduktan sonra aynen \u00fcniversitelerde oldu\u011fu gibi projeler yazarak bireylerin kendi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na maddi destek getirmeleri beklenir. Projeler ne kadar ilgin\u00e7 olsa da devlet taraf\u0131ndan s\u00fcrekli desteklenecek diye bir kural yoktur. Al\u0131nan maa\u015flar\u0131 m\u0131 merak ettiniz? NASA bir devlet kurulu\u015fudur ve insanlar devlet memurlar\u0131 kadar para kazan\u0131rlar. Ama NASA\u2019da \u00e7al\u0131\u015fmak bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131r, gururdur. O da zaten paradan \u00f6nemlidir.<\/p>\n
NASA yabanc\u0131 uyruklu olmayanlar\u0131 da b\u00fcnyesine almaktam\u0131 sorusunun yan\u0131t\u0131: Evet! Lakin Amerikan vatanda\u015f\u0131 olmayanlardan gelen ba\u015fvuru say\u0131s\u0131 binlerce oldu\u011fu i\u00e7in genelde kendi belirledikleri, devam edegelen projelere deste\u011fi olabilecek, bulu\u015flar\u0131 ve tecr\u00fcbesi olan bilim insanlar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok tercih ediyorlar. E\u011fitim ama\u00e7l\u0131 \u00f6\u011frenci kabulleri de bulunmakta. Fakat \u00f6\u011frenciler genelde Amerikal\u0131. Yabanc\u0131 uyruklular\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu NASA\u2019ya ba\u011fl\u0131 de\u011fil kontratl\u0131 olarak ba\u015fka bir kurum arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile projelere kat\u0131lmaktad\u0131r. Hayaliniz bir g\u00fcn NASA\u2019da \u00e7al\u0131\u015fmak ise… benden tavsiye hayal kurmaya devam edin. Hayal kurmaz iseniz ger\u00e7e\u011fine ula\u015famazs\u0131n\u0131z. \u0130mkans\u0131z diye bir\u015fey yok. Her insan hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. \u0130mkans\u0131z olan tek \u015fey NASA\u2019n\u0131n ilgisini \u00e7ekecek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131ya ya da hi\u00e7bir bulu\u015fa imza atmadan, alan\u0131n\u0131zda uzmanla\u015fmadan NASA\u2019ya bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n torpili ile girmektir J Ya politik oyunlar? O her yerde var ama en az NASA\u2019da var!<\/p>\n
(Amerika\u2019da) Astronot olmak istiyorsan\u0131z Amerikan vatanda\u015f\u0131 olman\u0131z gerekiyor. Her uzaya (yani y\u00f6r\u00fcnge baz\u0131nda), yerden 30 bin kilometre y\u00fcksekli\u011fe u\u00e7up gelene \u2018astronot\u2019 denmez. Astronot olmak i\u00e7in y\u0131llarca s\u00fcren s\u0131k\u0131 bir e\u011fitim vard\u0131r. Fiziksel, teknolojik ve bilimsel testlerden, e\u011fitimlerden ge\u00e7mek gerekir. B\u00fct\u00fcn testleri ba\u015far\u0131yla tamamlasa bile bir astronot ekip i\u00e7erisinde uyumlu davranam\u0131yorsa, bencilse asla uzun s\u00fcreli uzay istasyonu g\u00f6revleri alamaz. JSC\u2019de astronot olup, u\u00e7may\u0131, uzay istasyonuna gitmeyi hayal eden, umutla bekleyen astronot say\u0131s\u0131 hi\u00e7 de az\u0131msanacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fildir.<\/p>\n
Uzayl\u0131lar varm\u0131? Sorusuna gelince. K\u0131sa ve net olarak s\u00f6yleyeyim fazla detaya gerek yok. Evet uzayl\u0131lar var! AMA bu TAMAMEN benim bireysel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmemin ise NASA ile hi\u00e7 ili\u015fkisi yok. Bu konuda habert\u00fcrkte de yazd\u0131m, burada da yazmaya devam edece\u011fim. Uzay hakk\u0131nda biraz bilgisi olan bir insan\u0131n \u2018evrende tek ba\u015f\u0131m\u0131zay\u0131z\u2019 demesi pek normal de\u011fil.<\/p>\n
Gelelim \u00e7ip meselesine: V\u00fccudumun hi\u00e7 bir yerinde \u00e7ip yok! Ta\u015f\u0131nan kimliklerde \u00e7ip oldu\u011funu \u00f6\u011frendim. Onun sebebi de kamp\u00fcste (\u00f6zellikle yabanc\u0131 uyrukluysa) her \u00e7al\u0131\u015fan NASA\u2019n\u0131n her binas\u0131na elini kolunu sallayarak girme serbestisinde olmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. NASA\u2019dan ayr\u0131l\u0131rken de kimse bellek silme operasyonuna almad\u0131 beni.<\/p>\n
\u2018NASA\u2019da ne yok\u2019 sorusuna gelelim: NASA\u2019da bir bilim insan\u0131n\u0131n hayalini kurdu\u011fu her\u015fey var ama tek bir \u015fey yok: Vefa! Obama d\u00f6neminde kesilen maddi desteklerden dolay\u0131 NASA senelerce b\u00fcnyesinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, emek vermi\u015f, son derece de\u011ferli \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n i\u015fine son vermek zorunda kald\u0131. Bilim insanlar\u0131, m\u00fchendisler, avukatlar, hekimler… Hem de \u00f6nceden haber vermeksizin sadece masalar\u0131na k\u0131sa bir te\u015fekk\u00fcrle b\u0131rak\u0131lan \u2018kamp\u00fcs\u00fc 20 dakika i\u00e7erisinde terkediniz\u2019 mesaj\u0131yla… 16bin \u00e7al\u0131\u015fandan geriye 4500 ki\u015finin kalmas\u0131 san\u0131r\u0131m NASA\u2019y\u0131 vefas\u0131zl\u0131kla su\u00e7lamam i\u00e7in ge\u00e7erli bir sebep. Bu y\u00fczden Houston\u2019da hala ciddi bir bilim insan\u0131 enflasyonu ya\u015fanmaktad\u0131r…<\/p>\n
Umar\u0131m bu hafta sorulan birka\u00e7 soruyu ayd\u0131nlatabilmi\u015fimdir.<\/p>\n
Evet! Hayat d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde kolay de\u011fil. NASA\u2019da hi\u00e7 de\u011fil. Kapa\u011f\u0131 at\u0131nca ordan emekli olmak yok T\u00fcrkiye\u2019de oldu\u011fu gibi. \u0130stersen Einstein ol!<\/p>\n
Haftaya g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere…. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u2018NASA nas\u0131l bir yer\u2019 en \u00e7ok duydu\u011fum sorulardan biridir. Hemen ard\u0131ndan di\u011fer sorular ya\u011fmaya ba\u015flar: Holywood filimlerindeki gibi kap\u0131lar ve bilgisayarlar g\u00f6z bebeklerini okuyarak m\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor? Teknolojinin hi\u00e7 bilmedi\u011fimiz bulu\u015flar\u0131 kullan\u0131l\u0131yordur orada de\u011filmi? Ger\u00e7ekten...<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":22,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-275","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turkce"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/nevalogy.com\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/saturn5.jpg?fit=700%2C933&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=275"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":276,"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions\/276"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nevalogy.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}